Yıldızların sahne adları: Hollywood'dan Yeşilçam'a

2024 Cannes Film Festivali'nde, Kinds of Kindness için düzenlenen basın toplantısında bir gazeteci soruya başlamadan önce Emma Stone'a Emily diye seslendi. Salondakilerin bir kısmı şaşırdı, Stone ise gülümseyerek adının Emily olduğunu söyleyip gazeteciye teşekkür etti. İki Oscar'lı bir yıldızın, dünyanın tanıdığı ismi değil de kendi adını duymaktan bu kadar memnun olması, Hollywood'un pek konuşulmayan bir kuralına işaret ediyor.

ABD'nin oyuncu sendikası SAG-AFTRA da İngiltere'deki Equity de iki üyenin aynı çalışma adını taşımasına izin vermiyor; adı daha önce alınmış bir oyuncunun yeni bir isim seçmesi gerekiyor. Kural bugün eskisi kadar katı değil: SAG-AFTRA, yeni üyenin aynı adı taşıyan biri olsa bile bir feragat belgesi imzalayarak yasal adını sahne adı olarak kullanmasına izin veriyor.

Ama on yıllardır pek çok oyuncu, kariyerine başkasının elinden çıkmış ya da aceleyle bulunmuş bir isimle başladı. Sendika hikayenin yalnızca bir parçası. Stüdyo sisteminin parlak yıllarında isimleri çoğu zaman stüdyolar seçti; ayrımcılık korkusu birçok oyuncuyu adını İngilizceleştirmeye itti. Kimisi telaffuzu ve akılda kalması kolay bir isim aradı, kimisi ünlü bir akrabanın gölgesinden uzak durmak istedi.

Bazılarının ise bu kararda hiç söz hakkı olmadı. Ortak nokta şu: Bir sahne adı, bir ömür boyu taşınan ikinci bir kimliğe dönüşüyor ve bazı yıldızlar onlarca yıl sonra o kimliği sorgulamaya başlıyor. Hollywood'dan Yeşilçam'a, adını değiştiren ünlülerin hikayeleri şöyle. MİCHAEL KEATON Asıl adı Michael John Douglas. Oyunculuğa adım attığı 1970'lerde sendikada hem Wall Street'in yıldızı Michael Douglas hem de talk show sunucusu Mike Douglas kayıtlıydı.

Soyadının kaynağına dair anlatılar farklı: Hollywood efsanesine göre Keaton'ı telefon rehberinden seçti, bazı kaynaklar ise Buster Keaton'ın fiziksel komedisine duyduğu ilgiyi işaret ediyor; Diane Keaton'dan etkilendiği söylentisi ise doğru değil. EMMA STONE Asıl adı Emily Jean Stone. Emily Stone ismi sendikada başka bir oyuncuya ait olduğu için yeni bir isim seçmek zorunda kaldı.

İlk tercihi Riley'di, ama kendini o isimde bulamayınca Emily'ye daha yakın olduğu için Emma'da karar kıldı. Esin kaynağı, Spice Girls'ün Emma Bunton'ıydı. The Hollywood Reporter'a birkaç yıl önce buna daha fazla dayanamadığını ve çevresinden kendisine Emily demelerini istediğini anlattı. MEG RYAN Doğum adı Margaret Mary Emily Anne Hyra. Sendikaya kaydolurken soyadını bıraktı ve anneannesinin kızlık soyadı Ryan'ı seçti.

DİANE KEATON Doğum adı Diane Hall. Oyuncular sendikası Actors' Equity'de aynı isimle kayıtlı bir oyuncu olduğunu öğrenince annesinin kızlık soyadını aldı. İşin ironik tarafı, Woody Allen'ın filmindeki en bilinen karakteri Annie Hall'un, onun gerçek soyadını taşıması. JULİANNE MOORE Julie Anne Smith olarak doğdu ve oyunculuğa başladığında bu ismin bütün varyasyonlarının başka oyuncular tarafından alınmış olduğunu gördü.

BEN KİNGSLEY Asıl adı Krishna Pandit Bhanji. 1960'larda yabancı bir ismin kariyerini engelleyeceğinden korktu. Radio Times'a anlattığına göre Krishna Bhanji adıyla girdiği bir seçmede performansı övüldü ama kendisini nereye yerleştireceklerini bilemediklerini söylediler; adını değiştirip karşıya geçtiğinde ise ne zaman başlayabileceğini sordular. Ben ismini babasından aldı: "Salford'da herkes babama Ben derdi."

CHARLİE SHEEN Carlos Irwin Estévez olarak doğdu ve babasının sahne adını aldı. Martin Sheen'in asıl adı Ramón Estévez'di; ırkçı önyargının iş şansını etkilediğini düşündüğü için adını değiştirmişti, pasaport gibi resmi belgelerde ise doğum adını kullanmaya devam ediyor. Kardeşi Emilio Estevez aile adını korumayı seçti. JAMİE FOXX Asıl adı Eric Marlon Bishop.

Stand-up yaptığı yıllarda açık mikrofon gecelerinde kadın komedyenlerin sahneye önce çağrıldığını fark etti. 2018'de Stephen Colbert'e anlattığına göre listeye "Tracy Brown", "Stacy Green", "Jamie Foxx" gibi uniseks isimler yazdı; Jamie Foxx olarak çıktığı gece ayakta alkışlandı ve isim kaldı. Soyadı, komedyen Redd Foxx'a bir saygı. TOM CRUİSE Thomas Cruise Mapother IV olarak doğdu; yani Cruise aslında göbek adı.

İlk menajerlerinden birinin önerisiyle soyadını bırakıp bu ismi öne çıkardı. Kuzeni, Lost dizisinden tanınan William Mapother ise aile soyadıyla devam etti. NATALİE PORTMAN Kudüs'te Neta-Lee Hershlag olarak doğdu. Portman, babaannesinin kızlık soyadı. Söylenene göre bu değişikliğin amacı mahremiyetini korumaktı. NİCOLAS CAGE Doğum adı Nicolas Kim Coppola.

Amcası yönetmen Francis Ford Coppola ile kıyaslanmamak için yeni bir soyadı seçti. JACKİE CHAN Hong Kong'da Chan Kong-sang olarak doğdu; ismin anlamı "Hong Kong'da doğan Chan". Otobiyografisinde anlattığına göre Jackie adı Avustralya'da bir inşaatta çalıştığı dönemde doğdu: Kong-sang ismini telaffuz etmekte zorlanan iş arkadaşları ona Jack demeye başladı.

DEMİ MOORE Asıl adı Demetria Gene Guynes. Moore, ilk eşi müzisyen Freddy Moore'un soyadı; profesyonel hayatta bu isimle tanındığı için boşandıktan sonra da onu kullandı. Guynes da aslında biyolojik babasının soyadı değildi: Annesi, Demi henüz üç aylıkken Dan Guynes'la evlenmiş ve kızını onun soyadıyla büyütmüştü. JOAQUİN PHOENİX Joaquin Rafael Bottom olarak doğdu.

Ailesi, Joaquin henüz 4 yaşındayken Children of God adlı dini gruptan ayrıldı ve yeniden doğuşu simgelemek için soyadını Phoenix yaptı. Çocuk oyuncuyken kardeşleri River, Rain, Liberty ve Summer gibi doğadan gelen bir ismi olsun diye Leaf Phoenix adını kullandı. 15 yaşında yeniden Joaquin'e döndü. MİCHAEL CAİNE Asıl adı Maurice Micklewhite. Menajeriyle telefonda yeni bir soyadı konuşurken arkasını döndü, karşıdaki sinemada The Caine Mutiny'nin oynadığını gördü ve kararını verdi.

Yıllar sonra öbür tarafa baksa adının "Michael 101 Dalmaçyalı" olabileceğini söyleyerek şakalaştı. OLİVİA WİLDE Olivia Jane Cockburn olarak doğdu. Yazar ve gazetecilerle dolu bir ailede büyüdü; lisedeyken, takma adla yazan aile üyelerine selam vermek ve Oscar Wilde'a saygı göstermek için soyadını Wilde yaptı. KATY PERRY Katheryn Elizabeth Hudson olarak doğdu ve ilk albümünü Katy Hudson adıyla yayımladı.

Oyuncu Kate Hudson'la karıştırılmamak için sonradan annesinin kızlık soyadına geçti. AYHAN IŞIK Hollywood'un bu alışkanlığı Yeşilçam'da da karşılık buldu. "Taçsız Kral" lakabıyla anılan Ayhan Işık'ın asıl adı Ayhan Işıyan'dı. Katıldığı bir yarışmada derece aldıktan sonra soyadını Işık olarak değiştirdi; aynı yarışmanın kadınlar bölümünde birinci olan isim Belgin Doruk'tu.

CÜNEYT ARKIN Gerçek adı Fahrettin Cüreklibatır. 1961'de İstanbul Tıp Fakültesi'nden mezun olmuş bir doktordu. Sinemaya başladığı ilk zamanlarda bu ismin sahneye uygun olmadığına karar verdi; Cüneyt Gökçer'den adını, Ramazan Arkın'dan soyadını alarak yeni ismini buldu. Bazı kaynaklar ise bu birleşimi yapanın gazeteci Vecdi Benderli olduğunu aktarıyor.

Perdede Malkoçoğlu olan Arkın, evde başka biriydi: Eşi Betül Hanım ona hep gerçek adıyla, Fahrettin diye seslendi. Usta oyuncu 28 Haziran 2022'de 85 yaşında hayatını kaybetti. TARIK AKAN Asıl adı Tahsin Tarık Üregül. 1970'te Ses Dergisi'nin oyunculuk yarışmasını kazandı, 1971'de ilk filmi Emine ile kariyerine başladı ve bu sıralarda Tarık Akan adını aldı.

Ailenin resmi soyadı Üregül olarak kaldı, ama sahne adı bir sonraki kuşağa da geçti. Oğlu Barış Üregül'ün anlattığına göre babası Pis Yedili'yi çekerken ona "Barış, sen artık Akan soyadını kullan" demişti. SEZEN AKSU Fatma Sezen Yıldırım olarak doğdu. 1975'te ilk 45'liği Haydi Şansım'ı Sezen Seley adıyla çıkardı, ama plak beklenen ilgiyi görmedi. Aynı yıl yayımlanan Yaşanmamış Yıllar / Kusura Bakma'nın ardından evlilik soyadı Aksu'yu kullanmaya başladı.

Ali Engin Aksu ile evliliğinden gelen bu soyadını boşandıktan sonra da bırakmadı. MÜSLÜM GÜRSES Gerçek adı Müslüm Akbaş'tı; 7 Mayıs 1953'te Şanlıurfa'nın Halfeti ilçesine bağlı Fıstıközü köyünde doğdu. Adana'daki Aile Çay Bahçesi'nde düzenlenen bir ses yarışmasının ardından Gürses soyadını almaya başladı. Milyonlar onu Müslüm Baba olarak tanıdı. 3 Mart 2013'te hayatını kaybettiğinde yıllarca neredeyse kimsenin bilmediği Akbaş soyadı mezar taşına yazıldı.