TDT Zirvesi'nde Rusya'nın gözlemci üyelik önerisi değerlendirildi

Zorlu, Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) 13. Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi nde, Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev in Rusya nın TDT ye gözlemci üye olarak katılmasına yönelik önerisi ve Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov un konuya ilişkin olumlu açıklamaları hakkında AA muhabirine değerlendirmelerde bulundu. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ın ev sahipliğinde Ankara da gerçekleştirilen zirvenin tarihe geçen bir dönüm noktası niteliğinde olduğunu söyleyen Zorlu, temasıyla, sembolleriyle ve 163 maddeden oluşan Ankara Bildirisi ile çok kıymetli bir programı hayata geçirdiklerini belirtti.

Ankara Bildirisi ile ekonomiden, siyasetten, dış politikadan, kültür ve sosyal ilişkilere kadar pek çok sahada kararlar alındığını vurgulayan Zorlu, Türkiye ye dönem başkanlığının geçmiş olması da çok önemli bir aşamadır. Biz bu dönem başkanlığımızda alınan bu kararların takibini yapacağız. 2027 yılı Türk dünyasının çok daha fazla konuşulduğu, devlet kurumlarımızca çok daha fazla irdelendiği bir yıl olacaktır. diye konuştu.

Kürşad Zorlu, Cumhurbaşkanlığı Külliyesi ndeki Beştepe Millet Ormanı nda oluşturulan Medeniyet Parkı nın da devletlerin gelecek nesillere en güçlü mesajlarından biri olduğunu dile getirdi. Parkın girişinde Ahlat Mezar Taşlarının, çıkışında ise 16 Türk Devleti bayrağı altında Bilge Kağan, Tonyukuk ve Kül Tigin yazıtlarının birebir örneklerinin yer aldığını anımsatan Zorlu, Türk dünyası liderlerinin burada tarihi bir fotoğraf verdiğini ve bunun gelecek nesillere kadim tarih ve gelecek ufku açısından önemli bir mesaj taşıdığını ifade etti.

Sadece Rusya Federasyonu değil başka ülkelerin de TDT ye ilgisi söz konusu Kazakistan Cumhurbaşkanı Tokayev in Rusya nın TDT ye gözlemci üye olarak katılmasına yönelik önerisi ve Kremlin Sözcüsü Peskov un olumlu açıklamalarına ilişkin ise Zorlu, bunun çok hassas ve önemli bir konu olduğunu vurgularken, kültürel işbirliği için yeni bir öneri getirdi.

Son dönemde Türk Devletleri Teşkilatı na olan ilginin hızla arttığına dikkati çeken Zorlu, sözlerini şöyle sürdürdü: Özellikle Orta Koridor temelinde ortaya çıkan somut gerçeklik, Türk devletlerinin Doğu-Batı aksında sahip oldukları yükselen stratejik değeri pek çok ülkenin dikkatini çekmektedir ve Teşkilatla diyalog isteğini artırmaktadır. Zirveden bir gün önce üye ülke liderlerinin katılımıyla gerçekleştirilen resmi akşam yemeği bunun örneklerinden biridir.

Bu esnada ABD Başkanı Sayın Trump ın Zirve ye ilişkin tebrik telefonu ile Teşkilatın önemini ortaya koyması, şimdi de Rusya nın yaklaşımı ve daha önce de pek çok farklı ülkenin Teşkilatımızla işbirliği yapmak üzere girişimleri bu durumun açık bir delilidir. Rusya Federasyonu konusuna gelince, elbette bu ülkede tarihsel ve etnik köken olarak ortaklığımızın bulunduğu milyonlarca insan yaşıyor.

Tataristan, Başkurdistan, Yakutistan başta olmak üzere birçok bölgede kültürel bağımız çok derindir. Bu bakımdan Rusya ile kültürel diyaloğun olması da son derece doğaldır. TDT nin dil şartı TDT nin ortak dil, tarih, kültür ve gönüllülük esasına dayalı, bağımsız Türk Devletlerinin oluşturduğu bir işbirliği mekanizması olduğuna işaret eden Zorlu, Teşkilatın kuruluş felsefesi ve Nahçıvan Antlaşması ndaki resmi üyelik kriterlerinin de belli olduğunu söyledi.

İstanbul da 2021 de düzenlenen Türk Dili Konuşan Ülkeler İşbirliği Konseyi Devlet Başkanları 8. Zirvesi nde gözlemcilik ile ilgili kabul edilen tüzükte ise net bir dil şartı getirildiğini hatırlatan Zorlu, Buna göre gözlemci üyelik için yalnızca Türk dillerinden veya akraba dillerden birini devlet dili veya resmi dil yani herhangi bir bölgesinde değil tüm ülke sathında resmi yazışma dili olarak kabul etmiş devletler, TDT de gözlemcilik statüsü için başvuruda bulunabilir.

Bu kategorinin dışında kalan üçüncü ülkelerle Teşkilat arasında karşılıklı menfaatler temelinde esnek bir işbirliği tesis etmesi de amaçlanmıştır. Bununla ilgili geçtiğimiz sene TDT Plus işbirliği modeli benimsenmiştir. bilgisini paylaştı. Zorlu, Ankara Zirvesi nde, Kazakistan Cumhurbaşkanı Tokayev in dile getirdiği bu modele göre, üye ülkelerin onay vereceği üçüncü bir ülke ile Dışişleri Bakanları ya da Devlet Başkanları düzeyinde üst düzey bir toplantı gerçekleştirilmesinin ise tüm üyelerin ortak kararı ile mümkün olabileceğini bildirdi.

Tokayev tarafından dile getirilen söz konusu TDT Plus işbirliği modelinin üçüncü ülkelerle esnek bir işbirliği zemini hedeflediğini aktaran Zorlu, Bu tür bir talebin gündeme gelmesi halinde, konu tüm üye devletlerin onayıyla, teşkilatın stratejik hedefleri ve Türk dünyasının ortak menfaatleri göz önünde bulundurularak mutlaka uygun şekilde değerlendirilecektir. dedi.

Zorlu, TÜRKSOY la ilişkilerin yeniden canlandırılmasını önerdi Bu kapsamda yeni bir öneride bulunmak istediğini bildiren Zorlu, şunları kaydetti: Bizim TDT çatısı altında, Uluslararası Türk Kültürü Teşkilatı (TÜRKSOY) ve Türk Akademisi gibi ilişkili uluslararası kuruluşlarımız bulunmaktadır. Özellikle 1993 te kurulan TÜRKSOY, kültürel sahada en geniş ve en dinamik işbirliği yaptığımız kuruluşumuzdur.

Bu kuruluşa Rusya Federasyonu bünyesindeki Altay, Tuva, Çuvaş, Başkurt, Yakut ve Tataristan gözlemci üyedir. Ancak 2015 te Rusya Federasyonu nun aldığı bir kararla, söz konusu cumhuriyetlerin TÜRKSOY la olan işbirlikleri fiili olarak dondurulmuştur. O günden bu yana karşılıklı olarak hiçbir toplantı ya da faaliyet gerçekleştirilememektedir. Şimdi ben diyorum ki, gelin TÜRKSOY daki bu donmuş durumu yeniden değerlendirelim ve iki tarafın en güçlü ortaklıklarından olan kültürel işbirliğine yeniden hayat verelim.

*Fotoğraf: AA