Küresel ticarette deniz yolları ve kara güzergahları masaya yatırıldı

İstanbul Kongre Merkezi'nde bu yıl 10'uncusu "Merkezsiz Dünya: Kurallar Geçersiz Kaldığında Kim Liderlik Eder?" temasıyla düzenlenen TRT World Forum 2026'da "Bağlantısallığın Yeni Jeopolitiği: Deniz Yolları, Darboğazlar ve Koridorlar" oturumu düzenlendi.

TRT World sunucusu Adnan Nawaz'ın moderatörlüğünde düzenlenen panelde, Suudi Arabistan Kral Faysal Araştırma ve İslami Çalışmalar Merkezi Başkanı Prens Turki El-Faysal, Texas A&M Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Jean-Paul Rodrigue, Birleşmiş Milletler Batı Asya Ekonomik ve Sosyal Komisyonu (ESCWA) İklim Değişikliği ve Doğal Kaynakların Sürdürülebilirliği Kümesi Enerji Bölümü Başkanı Radia Sedaoui, Uluslararası Kara Yolu Taşımacılığı Birliği (IRU) TIR ve Transit Hizmetleri Direktörü Tatiana Rey-Bellet ve Cumhurbaşkanlığı Güvenlik ve Dış Politikalar Kurulu Üyesi Prof. Dr. Kılıç Buğra Kanat konuşmacı olarak yer aldı.

Kral Faysal Araştırma ve İslami Çalışmalar Merkezi Başkanı Prens Faysal, burada yaptığı konuşmada, Orta Doğu'da devam eden çatışmaların bölgesel istikrar açısından önemli sorunlar oluşturduğunu belirtti.

Yemen, Lübnan, Suriye ve Irak'taki gelişmelere dikkati çeken Faysal, bölgenin karşı karşıya olduğu sorunların çözümünde diplomatik çabaların önemini vurguladı.

Askeri müdahalelerin kalıcı barış sağlamada başarılı olamadığını ifade eden Faysal, çatışmaların sona erdirilmesi için diyaloğa ve diplomasiye öncelik verilmesi gerektiğini söyledi.

Faysal, Türkiye ve Mekke Anlaşması'nın taraflarının da bölgesel sorunların diplomatik yollarla çözülmesi için çaba gösterdiğini kaydetti.

Enerji maliyetleri ve tedarik zincirindeki riskler

Birleşmiş Milletler Batı Asya Ekonomik ve Sosyal Komisyonu (ESCWA) İklim Değişikliği ve Doğal Kaynakların Sürdürülebilirliği Kümesi Enerji Bölümü Başkanı Sedaoui de enerji maliyetlerindeki artışın tedarik zincirleri ve enflasyon üzerindeki etkilerini anlattı.

Özellikle Japonya ve Güney Kore'nin yüksek enerji maliyetlerinden etkilendiğini belirten Sedaoui, bu durumun ülkelerin imalat sektörleri ve ekonomileri üzerinde baskı oluşturduğunu ifade etti.

Çin'in ise 2008'den bu yana enerji tedarikini çeşitlendirmeye yönelik adımlar attığını aktaran Sedaoui, Rusya, Latin Amerika ve Afrika ile geliştirilen tedarik bağlantılarına işaret etti.

Sedaoui, enerji kaynakları ve tedarik güzergahlarının çeşitlendirilmesinin, istikrarlı enerji arzının sağlanması açısından önem taşıdığını vurguladı.

Uluslararası taşımacılıkta vize ve sınır geçişleri sorun oluşturuyor

Uluslararası Karayolu Taşımacılığı Birliği (IRU) TIR ve Transit Hizmetleri Direktörü Rey-Bellet, 79 ülkenin taraf olduğu TIR sisteminin uluslararası taşımacılıkta sınır geçişlerini kolaylaştırmayı amaçladığına işaret etti.

Kara yolu taşımacılığında sürücülerin vize işlemleri ve sınır geçişlerinde uzun bekleme süreleriyle karşılaştığını ifade eden Rey-Bellet, sürücüler için uzun süreli ve çok girişli vizeler dahil hızlandırılmış prosedürler uygulanması gerektiğini söyledi.

Rey-Bellet, sürücülerin sınır kapılarında bazen haftalarca beklemek zorunda kaldığını, bu nedenle uluslararası taşımacılığı kolaylaştıracak ortak düzenlemelerin önemli olduğunun altını çizdi.

Hürmüz Boğazı'na alternatif güzergah arayışları artıyor

Texas A&M Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Rodrigue, jeopolitik gelişmelerin küresel tedarik zincirlerini yeniden şekillendirdiğini ve şirketleri alternatif taşımacılık güzergahlarına yönelttiğini belirtti.

Deniz taşımacılığında güzergah tercihlerinin ülkelerin jeopolitik konumlarına göre değiştiğini vurgulayan Rodrigue, bazı şirketlerin aktarmalı taşımacılığa, bazılarının ise kara yolu, demir yolu ve boru hatlarına yöneldiğine dikkati çekti.

Rodrigue, gelecek yıllarda Hürmüz Boğazı'nı kullanmadan taşımacılık yapılmasını sağlayacak kara güzergahlarına büyük yatırımlar yapılmasını beklediğini kaydetti.