Işıkhan komisyonda istihdam ve İşsizlik Sigortası Fonu'na ilişkin açıklamalarda bulundu

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan, Bakanlığı ile bağlı kuruluşlarının 2027 yılı bütçelerinin görüşüldüğü TBMM Plan ve Bütçe Komisyonunda milletvekillerinin sorularını yanıtladı.

Çalışma hayatı, istihdam ve sosyal güvenliğin geliştirilmesine yönelik görüşleri için milletvekillerine teşekkür eden Işıkhan, yapıcı eleştirileri, çizilen vizyonları ve fikirleri Bakanlığın politikaları için değerlendireceklerini söyledi.

Bakan Işıkhan, bir soru üzerine, Manisa'nın Soma ilçesindeki İmbat Madencilik işçilerinin ücret alacaklarıyla ilgili teftişin devam ettiğini ve en kısa sürede bu süreci sonuçlandırmayı hedeflediklerini aktardı.

Osmaniye'de İŞKUR İl Müdürlüğü hizmet binasının yapımının hangi aşamada olduğunun sorulması üzerine Işıkhan, binanın yatırım programında yer aldığını ve 2027'de binanın tamamlanmasını hedeflediklerini bildirdi.

"144 bin öğrenciye staj imkanı sağladık"

İş gücü piyasasıyla gençler arasındaki en önemli bağlardan birinin de staj olduğunu vurgulayan Işıkhan, "Ulusal Staj Programı kapsamında 144 bin öğrenciye staj imkanı sağladık. GÜÇ Programı kapsamında 'Geleceğin Meslekleri' uygulamasıyla, 192 binden fazla meslek lisesi ve meslek yüksekokulu son sınıf öğrencisine bire bir danışmanlık hizmeti sunarak, eğitimden çalışma hayatına geçişlerini destekliyor, ne eğitimde ne istihdamda (NEET) tuzağına düşmeden onların yanında oluyoruz" diye konuştu.

Işıkhan, gençlerin eğitim ve kariyer planlamalarını Danışman Bilgi Sistemi (DABİS) ile desteklediklerini söyledi.

DABİS aracılığıyla meslek lisesi bölümlerini, aynı üniversitedeki farklı bölümleri ve aynı bölümün farklı üniversitelerdeki durumunu "mezunların iş bulma süreleri, çalışma devamlılıkları, ücret dağılımları, girişimcilik eğilimleri ve yoğun çalıştıkları sektörler" gibi göstergeler üzerinden karşılaştırdıklarını ifade eden Işıkhan, şunları kaydetti:

"DABİS'i, İŞKUR Mobil ve e-Şube uygulamalarına entegre ederek, öğrencilerin, mezunların, velilerin ve tüm vatandaşların erişimine açtık. Üniversitelerde yer alan İŞKUR kampüslerimizle, üniversite öğrencilerine mezun olmadan önce iş ve meslek danışmanlığı hizmetleri vererek kariyer planlamalarını oluşturmalarına destek oluyoruz. İş kulüplerimizde öğrencilerin iş arama becerilerini geliştiriyor, iş gücü piyasasını tamamlamalarını, tanımalarını ve çalışma hayatına hazırlanmalarını destekliyoruz."

"350 bin genci işverenlerle bir araya getirdik"

Bakan Işıkhan, Milli Eğitim Bakanlığı Mesleki ve Teknik Eğitim Genel Müdürlüğünün iş birliğiyle yürüttükleri çalışmalarla, mesleki eğitim alanında eğitim alan gençlerin mezun olduğu alanda istihdamını desteklediklerini belirterek, "Mezun oldukları alanda düzenlenen işbaşı eğitim programlarına katılan gençlerimize, günlük cep harçlıklarını yüzde 30 artırımlı olarak ödüyoruz. Bu oranı yüzde 50'ye yükseltiyoruz" açıklamasında bulundu.

Bu yıl İŞKUR ve üniversiteler işbirliğinde 12 ilde düzenlenen GÜÇ Bölgesel Kariyer Fuarları kapsamında yaklaşık 350 bin genci işverenlerle ve ilgili paydaşlarla bir araya getirdiklerini ifade eden Işıkhan, fuarları 10 ilde daha düzenlemeyi planladıklarını aktardı.

"İşgücü Uyum Programı katılımcılarının yüzde 80'i kadın"

Işıkhan, kadın istihdamına yönelik sorulara karşılık, "TÜİK verilerine göre, 2025-2026 Eylül döneminde kadınların iş gücüne katılım oranı 13,9 puan artarak, yüzde 21,3'ten yüzde 35,2'ye, kadın istihdam oranı 11,8 puan artarak, yüzde 19,4'ten yüzde 31,2'ye yükselmiştir. Kadın iş gücü 5,3 milyondan 12 milyona, kadın istihdamı ise 4,8 milyondan 10,6 milyona ulaşmıştır" yanıtını verdi.

Eylül 2026 dönemi itibarıyla kadın işsizlik oranının yüzde 11,3 olduğunu belirten Işıkhan, "İŞKUR olarak kadın istihdamını artırmak amacıyla 2024 yılında İş Pozitif Programı'nı hayata geçirdik. Bugüne kadar 2,7 milyondan fazla kadının kayıtlı bir şekilde istihdama katılımını destekledik" ifadesini kullandı.

Bakan Işıkhan, İŞKUR'un Aktif İşgücü ve İşbaşı Eğitim programlarından 10 milyondan fazla vatandaşın faydalandığına dikkati çekerek, "Son iki yılda Toplum Yararına Programlardan (TYP) yararlananların yüzde 82'si, İşgücü Uyum Programı katılımcılarının yaklaşık yüzde 80'i kadınlardan oluşmaktadır. Tüm bunlarla birlikte doğum sonrası çalışma hayatına dönüşü destekleyen Yarım Çalışma Ödeneği kapsamında 2016'dan bu yana 49 bini aşkın kişiye 367,5 milyon lira ödeme gerçekleştirildi" dedi.

Bakan Işıkhan, kadınların iş gücüne katılımını artırmanın yanı sıra kadınların nitelikli, kayıtlı ve sürdürülebilir istihdamlarını güçlendirmek için de çalışmalarını sürdürdüklerini vurguladı.

"3 bin 274 iş yerine 800 milyon lira ceza uyguladık"

İş kazaları ve meslek hastalıklarıyla ilgili sorulara da yanıt veren Işıkhan, şu bilgileri verdi:

"Bakanlığımız Rehberlik ve Teftiş Başkanlığı, iş teftişi faaliyetlerini çalışanların haklarının korunması, iş sağlığı ve güvenliği şartlarının geliştirilmesi, çalışma hayatında mevzuata uyumun kalıcı hale getirilmesi ve çalışma barışının güçlendirilmesi hedefleri doğrultusunda yürütmektedir. Bu kapsamda yalnızca mevzuata aykırılıkların tespit edilmesini değil, söz konusu aykırılıkların teftiş süresi içerisinde giderilmesini ve iş yerlerinde sürdürülebilir bir uyum kültürünün oluşturulmasını esas alan rehberlik ve bilinçlendirme yaklaşımını ön planda tutuyoruz.

2026 yılında işin yürütümü yönünden 4 bin 179, iş sağlığı ve güvenliği yönünden 6 bin 860 olmak üzere toplam 11 bin 39 teftiş gerçekleştirilmiştir. 190 iş yerinde hayati tehlike tespit edilmesi nedeniyle işin durdurulmasına karar verdik. Söz konusu dönemde 3 bin 274 iş yerine yaklaşık 800 milyon lira idari para cezası uyguladık. Ayrıca, işçilere yaklaşık 890 milyon lira tutarında bireysel alacakları ödettirilmiş, 338 milyon lira tutarında kamu alacağının tahsili de gerçekleşmiştir."

Yıl sonunda teftiş edilen iş yeri sayısının 18 bini bulmasının hedeflendiğini bildiren Işıkhan, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Sadece 2026 yılında maden iş yerlerinde gerçekleştirilen teftişlere ilişkin olarak 61 ilde toplam 665 maden iş yerinin teftişi yapılmıştır. Bu iş yerlerinin 147 yer altı, 518'in de ise yer üstü madenciliği faaliyetleri yürütülmektedir. Teftişler sonucunda 129 milyon lira idari para cezası uygulanmıştır. İşin durdurulması kararı verilen yer altı maden iş yeri sayısı 7, yer üstü maden iş yeri sayısı ise 36'dır. Geçen yıla göre 2026 yılında teftiş sayılarını 4 binin üzerinde arttırdık. Bu bakımdan ulaşılan işçi sayısı da yükselmiş oldu. Ancak bununla birlikte vurgulamak gerekir ki iş kazası ve meslek hastalıkların önlenmesi sadece denetimle mümkün değildir. Devlet, işveren ve işçi üçlü sac ayağının kültürel ve farkındalık seviyesinin artırılarak birlikte karar alma ve birlikte hareket etme iradesiyle hedeflenen seviyelere ulaşılacağını da unutmamamız gerekir."

"Ev işçilerinin kayıtlı çalışması için istişarelerimizi sürdürüyoruz"

Ev işçilerinin haklarını ve çalışma koşullarının iyileştirilmesine önem verdiklerini vurgulayan Işıkhan, şunları kaydetti:

"Sosyal diyalog içinde ev işçilerini örgütleme faaliyetlerinde bulunan sendika ve bağlı olduğu konfederasyon temsilcileriyle ilk olarak mayıs 2024'te sorunları ve çözüm önerilerini değerlendirdik. 27 Mayıs 2025'te gerçekleştirdiğimiz istişare toplantısında sosyal güvenlik, kayıt dışılık, örgütlenme ve iş sağlığı ve güvenliği başlıklarını değerlendirdik. Ocak 2026'da Antalya'da düzenlenen ev işçileri panel ve çalıştayına katılarak ev işçilerimizin sorunlarıyla doğrudan ilgilendik. Somut çalışmalarımızın kapsamında ev işçiliğinin eğitim altyapısını geliştirmek üzere 11 Mart 2026'da ÇAŞGEM ile HAK-İŞ arasında eğitim, araştırma ve işbirliği protokolü imzaladık. Ayrıca, EK-9 Sigortalılığı ve Kolay İşverenlik Uygulamasıyla ev hizmetlerinde sigortalı çalıştırma işlemleri kolaylaştırıyoruz. Ev işçilerinin kayıtlı ve insana yakışır koşullarda çalışması için sosyal taraflarla istişarelerimizi sürdürüyoruz."

"İşverenlerin yüzde 85'i dönüşüm uygulamalarını kullanmayı öngörmekte"

Bakan Işıkhan, İŞKUR aracılığıyla 2024'te İkiz Dönüşümün İşgücü Piyasasına Etkileri Araştırmasını yaptıklarını anımsatarak, şu ifadeleri kullandı:

"Araştırmamızda, işverenlerin yüzde 14,1'inin ikiz dönüşüm sürecinde olduğunu, yüzde 34'ünün dijital, yüzde 28'inin ise yeşil dönüşüm uygulamalarını kullandığını tespit ettik. Ayrıca işverenlerin yüzde 85'i önümüzdeki 5 yılda yeşil ve dijital dönüşüm uygulamalarını kullanmayı öngörmektedir. Araştırmamızı düzenli olarak gerçekleştirmeyi planlıyoruz. Araştırmamızda dönüşümle birlikte ilave istihdam kapsamındaki meslekler arasında sürdürülebilirlik uzmanı, veri bilimci, ekoloji uzmanı, araştırmacı, koordinatör, veri tasarımcısı, içerik tasarımcısı gibi yeni mesleklerin ön plana çıkmaya başladığını görüyoruz. Bu ihtiyaçlara yanıt vermek üzere 300 iş ve meslek danışmanımıza sürdürülebilirlik ve sürdürülebilirlik raporlaması alanlarında eğitim verdik. Uzmanlaşan danışmanlarımız aracılığıyla işverenlerin yeşil dönüşümden kaynaklanan beceri ve insan kaynağı ihtiyaçlarını tespit edecek işletmelere özel danışmanlık hizmeti sunacağız. Ayrıca, mesleki eğitim kurslarımızı ve işbaşı eğitim programlarımızla işletmelerinin ihtiyaç duydukları sürdürülebilirlik uzmanlıklarını kendi bünyelerinde oluşturmalarına destek vereceğiz."

Yapay zekanın meslekler üzerindeki etkisine de değinen Işıkhan, "Bu dönüşümün ülkemiz iş gücü piyasasındaki etkilerini daha somut bir şekilde ortaya koymak amacıyla İşgücü Piyasası Yapay Zeka Maruziyeti çalışmasını tamamladık. Çalışmamızla mesleklerin yapay zeka ve robotik çalışmaları otomasyon maruziyet düzeylerini görev ve beceri gereksinimleri üzerinden analiz ettik. Bu çalışmaları da iş gücü piyasasının sürekli dönüşümü ve dinamizmi sebebiyle düzenli olarak tekrar ediyoruz" diye konuştu.

"İşçimizin bir kuruş hakkını dahi kimseye yedirmedik"

İşsizlik Sigortası Fonu'nun tasfiye edilen fonlarla bağlantısının olup olmadığı yönündeki sorulara da değinen Işıkhan, şunları kaydetti:

"İşsizlik Sigortası Fonu'nun, tasfiye edilen fonlarla hiçbir ilgisi bulunmamaktadır. İşsizlik Sigortası Fonu, Kamu Haznedarlığı Yönetmeliği hükümlerine göre değerlendirilmektedir. Bu doğrultuda fon kaynakları yönetmelikte açıkça belirtilen Devlet İçi Borçlanma Senetlerinde, kamu mevduat bankaları ile kamu katılım bankalarında Takasbank'ta değerlendirilmektedir. Fon kaynaklarının bu enstrümanların dışında başka bir alanda değerlendirilmesi veya spekülatif işlemlerde kullanılması hukuken de teknik olarak da mümkün değildir. İşsizlik Sigortası Fonu'nun Takasbank'ta işlem yapmasına ilişkin yetki 19 Ocak 2022'de yapılan yönetmelik değişikliğiyle verilmiş olup, fon kaynaklarıyla bu tarihten sonra Takasbank üzerinden borç verilmeye başlanmıştır. Her işlem gününde Takasbank'taki faiz oranları mevduat faiz oranlarıyla karşılaştırılmakta. Takasbank faiz oranları avantajlı ise borç verme işlemi gerçekleştirilmektedir. Bunun yanı sıra İşsizlik Sigortası Fonu'nda tüm bankacılık işlemleri Halk Bankası tarafından yapılmaktadır. Takasbank işlemlerinde de aracı kurumumuz Halk Yatırım'dır. Takasbank'ın işleyiş gereği alıcılar ve satıcılar birbirini görememektedir. Yapılan her işlem Takasbank'ın teminatı altındadır. Dolayısıyla bu işlemlerle ilgili muhatabımız bir kamu kuruluşu niteliği taşıyan Takasbank'tır."

Bakan Işıkhan, İşsizlik Sigortası Fonu'nun hem Sayıştay tarafından hem de bağımsız denetim kuruluşları tarafından düzenli periyotlarla denetlendiğine dikkati çekerek, "Bu denetim sonuçları yapılan mali işlemlerin detaylı tabloları ve kaynakların nerelerde nasıl değerlendirildiği kamuoyuyla düzenli bir şekilde paylaşılmaktadır. Açıklanan bu mali tablolar ve raporlar incelendiğinde de görülecektir ki İşsizlik Sigortası Fonu'nun söz konusu fon yönetim şirketleriyle bir işlemi bulunmamaktadır. Şunu dikkatinize çekmek istiyorum. İşsizlik Sigortası Fonu işçilerimizin alın teridir, işçilerimizin hakkıdır. Biz emekçimizin, işçimizin bir kuruş hakkını dahi kimseye yedirmedik ve yedirmeyiz" ifadelerini kullandı.

Bakan Işıkhan'ın açıklamalarının ardından, Komisyonda yapılan oylamada, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ile Mesleki Yeterlilik Kurumunun (MYK) bütçe, kesin hesap ve Sayıştay raporları ile Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) ve İŞKUR'un Sayıştay raporları kabul edildi.