Çin'de yapay zekâ hisselerinde sert kayıp: Borsa değer eridi

Yapay zekâ alanında yaşanan devrim, bu teknolojiye ucundan kıyısından değen neredeyse bütün şirketleri bir anda çok daha değerli hâle getirdi. Şu an için ortaya somut bir ürün koyamayan AI girişimleri bile bir anda milyarlarca dolar değerlemeye ulaştı. Ancak bu müthiş büyüme, beraberinde bir finansal balon korkusunu da getirdi. Daha önce "dot-com krizi" sırasında yaşanan çöküşün bir benzerinin "AI balonu" ile yaşanma ihtimali, bir süredir ekonomistleri endişelendiriyor.

Teknoloji patronları her fırsatta bu endişelerin abartılı olduğunu savunuyor olsa da son dönemde Çin'de yaşananlar AI balonunun orada şimdiden patlamış olabileceğini gösteriyor. Çinli yapay zekâ ve yarı iletken şirketlerinin ağırlıkta olduğu STAR50 endeksi, temmuz ayındaki zirvesinden bu yana yüzde 40 geriledi. Bu düşüş, yaklaşık 480 milyar dolarlık piyasa değerini silerken, Çin'in teknoloji sektörüne yönelik yatırım iştahını da zayıflattı.

Çin'de Yapay Zekâ Hisseleri Sert Düşüş Yaşıyor STAR50, Şanghay Borsası bünyesindeki teknoloji odaklı STAR Market'te işlem gören şirketleri kapsıyor. Endekste yarı iletken üreticileri ve yapay zekâ alanında faaliyet gösteren şirketler önemli bir ağırlığa sahip. Son düşüş, Çin borsasında ekonomik teşviklerin etkisiyle yaklaşık iki yıldır devam eden yükselişi de tersine çevirmiş durumda.

Ülkenin büyük şirketlerini takip eden CSI300 endeksi de haziran ayındaki zirvesinden yaklaşık yüzde 20 geriledi. Düşüşün etkisi, özellikle yatırımcıların yoğun ilgi gösterdiği teknoloji şirketlerinde görülüyor. İnsansı robot üreticisi Unitree'nin hisseleri, ağustos ayındaki halka arzının ardından neredeyse yarı yarıya değer kaybetti. Benzer şekilde Çin'in bellek çipi üreticilerinden CXMT'nin hisseleri son bir ayda yüzde 25'ten fazla gerilerken, yine çip üretimine odaklanan MetaX Integrated Circuits ve Moore Threads Technology şirketlerinin hisseleri de temmuz ayındaki zirvelerinden bu yana yarı yarıya düştü.

Geçen yıl borsaya girdiklerinde sırasıyla yüzde 700 ve yüzde 400 yükselen bu iki şirketin yaşadığı kayıplar, teknoloji hisselerindeki yükselişin ne kadar hızlı tersine dönebildiğini açıkça gösteriyor. Çin'deki Düşüş Endişe Yaratıyor Yapay zekâ ile bağlantılı hisseler, Çin piyasasında oldukça büyük bir paya sahip. Goldman Sachs verilerine göre bu hisseler, Çin ana karasında ve Hong Kong'da işlem gören A ve H grubu hisselerin toplam piyasa değerinin yüzde 42'sini, işlem hacminin ise yüzde 57'sini oluşturuyor.

Dolayısıyla sektördeki düşüş, yalnızca teknoloji şirketlerini değil, genel borsa performansını da etkiliyor. Çin'deki düşüşü tetikleyen tek bir olay bulunmuyor. Reuters'ın aktardığına göre yüksek hisse fiyatları, vergi ödemeleri ve Çinli teknoloji şirketlerinin uluslararası pazarlarda karşılaşabileceği yeni kısıtlamalar, hisselerden çıkışı artıran etkenler arasında yer alıyor.

Bununla birlikte şirketlerin mevcut finansal performanslarının yüksek hisse fiyatları haklı çıkaracak seviyede olmaması da yatırımcıları bu hisselerden uzak durmaya itiyor. Düşüş, Çinli Teknoloji Şirketlerinin Finansmanını Zorlaştırabilir Çin'deki hisse kayıpları, yatırımcıların zararlarıyla sınırlı kalmayabilir. Pekin yönetimi, teknoloji sektörünün büyümesini desteklemek ve şirketlerin borsalar üzerinden finansman bulmasını kolaylaştırmak istiyor.

Ancak yatırımcıların yaşadığı kayıplar, yeni teknoloji şirketlerine para yatırma konusundaki istekliliklerini azaltabilir. Hong Kong merkezli Lotus Asset Management yöneticisi Hong Hao'ya göre, piyasadaki düşüş halka arz hazırlığındaki birçok şirketin planlarını durdurabilir. Hisse fiyatlarının gerilemesi ve yatırımcı talebinin zayıflaması, şirketlerin borsadan kaynak bulmasını zorlaştırarak yeni yatırımların ertelenmesine yol açabilir.

Bu durum, çip geliştirme ve veri merkezi kurma gibi yüksek maliyetli yatırımlara ihtiyaç duyan yapay zekâ şirketleri açısından özellikle önemli. Diğer yandan, bazı yatırımcılar yaşanan düşüşü piyasanın daha sağlıklı bir yapıya kavuşması için fırsat olarak görüyor. HSBC araştırmalarına göre Asya fonları son üç ayda Çin hisselerinde satış yapmış olsa da genel olarak Çin piyasasına yönelik ağırlıklarını koruyor.

Goldman Sachs da aralarında Innolight ve CXMT'nin bulunduğu bazı Çinli yapay zeka şirketlerini bu ay yayımladığı yatırım önerileri listesine dahil etti. Dolayısıyla bunun tüm sektörü alaşağı edecek bir çöküş olduğunu söylemek için henüz erken. Ancak özellikle yüksek değerlemesinin karşılığını veremeyen şirketler için bir daha o eski seviyelere çıkmak pek mümkün olmayabilir.

Bu da hem sektör hem de bu sektöre güvenen yatırımcılar için kayıpların kalıcı olabileceğini gösteriyor. Reuters'in "Çin'in AI balonu şimdiden patladı" başlığı atmasının arkasında da bu yatıyor.