115 milyon yıllık fosilde dinozor kanı izine rastlandı

Ana sayfa

Bilim

Brezilya'daki Aratasaurus fosilinin bacak kemiğinde kırmızı kan hücresi kalıntıları bulundu. Dinozor kanı keşfi PNAS dergisinde yayımlandı.

06.11.2026 10:13 okunma

Curtin Üniversitesi öncülüğündeki uluslararası bir ekip, 115 milyon yıllık bir dinozor kemiğinde kırmızı kan hücresi kalıntıları buldu.

Brezilya'da keşfedilen Aratasaurus'a ait bacak kemiğindeki yapılarda, kanda oksijen taşıyan hem B molekülü tespit edildi.

Kimyasal testler yapıların mantar ya da bakteriden gelmediğini gösterdi; çalışma PNAS dergisinde yayımlandı.

Paleontologlar yıllarca dinozor kanı bulunabileceğine ihtimal vermedi. Çünkü 115 milyon yıl önce ölen bir canlıdan genellikle kemik, diş ya da ayak izi kalır. Ancak şimdi bu kural bozuldu. Üstelik bulgu, fosillerden ne kadar bilgi çıkabileceği sorusuna yeni bir boyut katıyor.

Curtin Üniversitesi'nin öncülük ettiği uluslararası bir ekip bulguyu duyurdu. Ekip, Brezilya'da keşfedilen Aratasaurus'a ait fosil bacak kemiğini inceledi. Ayrıca çalışma PNAS dergisinde yayımlandı. Dolayısıyla sonuçlar bilim dünyasının önüne çıkmış oldu.

Kemiğin İçinde Dinozor Kanı İzi

Araştırmacılar, kemiğin içindeki ince kanal ağında oval, hücre benzeri yapılarla karşılaştı. İlerleyen analizler ise bu yapıların kırmızı kan hücresi kalıntıları olduğunu gösterdi. Yani ortada yalnızca bir şekil benzerliği yok. Bu nedenle ekip, yapıların kimliğini kanıtlamak için ayrıntılı testlere yöneldi.

Bulaşma mı, Dinozora Ait mi?

Akla gelen ilk soru şuydu: Yapılar sonradan kemiğe yerleşen mantar ya da bakteriden gelmiş olabilir miydi? Ekip bunu ayırt etmek için kimyasal testler yaptı. Ancak testlerde mantar ya da bakteri kaynaklı iz çıkmadı.

Üstelik bulunan organik yapının imzası, kemiği saran mikrobiyal örtüden farklıydı. En önemli kanıt ise damar kanallarındaki "hem B" molekülüydü. Bu molekül kanda oksijen taşır. Bu nedenle yapılar, dinozorun mineralleşmiş kırmızı kan hücresi kalıntıları olarak yorumlandı. Böylece dinozor kanı bulgusu sağlam bir dayanak kazandı.

Dinozor Kanı 115 Milyon Yıl Nasıl Dayandı?

Dinozor öldükten hemen sonra oksijenin az olduğu, mikroorganizmalarla kaplı sığ bir çökeltiye hızla gömülmüş. Ardından hausmanit adlı manganez minerali devreye girmiş. Bu mineral hücrelerin kalıbını çıkarmış ve mineralize ederek sabitlemiş.

Böylece organik yapının mineral kopyası 115 milyon yıl boyunca korunabilmiş. Ayrıca bu süreç, bulgunun neden bu kadar nadir olduğunu da açıklıyor. Çünkü doğru koşulların hepsinin aynı anda gerçekleşmesi gerekiyor.

Amaç Klonlama Değil, Anlamak

Araştırmacıların hedefi, bu kalıntıların bize neler anlatabileceğini görmek. Soyu tükenmiş canlıların metabolizması ne kadar hızlıydı? Kan yapıları zaman içinde nasıl değişti? Vücutları nasıl çalışıyordu? Bu soruların cevabı artık laboratuvarda aranabilecek. Öte yandan dinozor kanı üzerine yapılacak çalışmaların odağı da bu sorular olacak.

Konuyu anlatan video şöyle:

https://www.youtube.com/watch?v=ZEsuXMkRnIw

İşin bir de uzay boyutu var. İzlerin milyonlarca yıl mineralleşerek korunabilmesi, Mars gibi gezegenlerde geçmişte yaşam arayan bilim insanlarına yol gösteriyor. Nitekim benzer izler orada da korunmuş olabilir.

Haberde hata mı var?Bize bildirin

Senin fikrin ne?

Bu gelişme hakkında sen ne düşünüyorsun?

Yorumlar

İlk yorumu siz yazın.